|
||
|
|
|
HOME | CONTACT US  |
"Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου"
Ομιλία του Ακαδημαïκού κ. Γεώργιου Αθανασιάδη Νόβα
Σπάνια εμφανίζεται στα πολεμικά χρονικά του κόσμου νίκη τόσον ολοκληρω- τική, ήττα τόσον ολοσχερής. Αν κ' η πολιτική της εκμετάλλευσι δεν ήταν άμεση και εξαντλητική, όπως έπρεπε και μπορούσε να είναι, αποτέλεσεν όμως σταθμό και καμπή στην πορεία της, ιστορίας. Εκρινε την τύχη του κόσμου. Eσωσε τον Ευρωπαïκό πολιτισμό. Ταπείνωσε την αλαζονεία και την υπεροψία του πλέον επικίνδυνου, τότε εχθρού του. Σπάραζαν την εποχή εκείνη την διαιρεμένη Δύση θρησκευτικές έριδες, πολιτικές αντιζηλίες, αυλικές ραδιουργίες, αντιτιθέμενα οικονομικά συμφέροντα. Ενωνε την, Ανατολή, σε συμπαγή όγκο, το σκήπτρο του Τούρκου Σουλτάνου, που η κυριαρχία της Αυτοκρατορίας του έφτανε από την Κωνσταντινούπολη εως το Αλγέρι κι από την Βαγδάτη εως το Βελιγράδι. Οι συνεχείς νίκες των Τουρκικών όπλων είχαν δημιoυργήσει υπέρ αυτών το γόητρο του αήττητου και είχαν εμπνεύσει δέος συγκλονιστικό σ' όλους τους λαούς της Δύσεως. Ενας ασθενικός, ασκητικός, λιπόσαρκος άνθρωπος με οξυδερκή όμως όρασι, με φλογερή πίστι, με αδάμαστη θεληματικότητα, με ζήλον ένθεον - ο Πάπας Πίος Ε', εξαρθείς στο ύψος των περιστάσεων, κατόρθωσε, με δεξιούς διπλωματικoύς χειρισμούς να ενώση τις πιο αξιόμαχες την εποχή εκείνη πολεμικές δυνάμεις της Ευρώπης και να υψώση Χριστιανικό φραγμό στην κατακτητική δύναμη του Ισλαμισμού. Το επίτευγμα του ύπηρξε μέγα την αλήθεια έλεγεν εκείνος που έγραψεν ότι, κατορθώσας να ενώση ο πάπας την Ισπανία με την Βενετία ήταν σα να είχεν ενώσει την φωτιά με το νερό. Οποιος, γνωρίζοντας και την αποτυχία της εκστρατείας του 1570, εμβαθύνει στις γενικές συνθήκες της εποχής αλλά και στις λεπτομέρειες των εξελήξεων της Συμμαχίας, της Santa Lega, δεν μπορεί παρά να θαυμάση το γεγονός ότι η συνθήκη που υπογράφτηκε στην Μεσσίνα την 20 Μαïου 1571 κατόρθωσεν επιτέλους να οδηγήση στην Ναυμαχία της 7ης Οκτωβρίου. Την ναυμαχία που ήταν η τελευταία -13η- των Σταυροφοριών, η μόνη κατά θάλασσαν μόνον, ή μόνη χωρίς κατακτητικές βλέψεις. Η τελευταία κωπήλατη. Η τελευταία με τον παλιό τύπο της γαλέρας. Εxει πολλά στοιχεία μοναδικότητας η μεγαλειώδης πράγματι εκείνη ναυμαχία. Αν έχει και ο πόλεμος την ποίηση του, κανένας άλλος δεν υπήρξε περισσότερο ποιητικός. Και μπορεί να λεχθή ότι όλη την ποίηση του ενσάρκωνε το νόθο εκείνο βασιλόπoυλο, ο Δον Ζουάν ο Αυστριακός, με την ομορφιά του, την εξυπνάδα του, την χάρι τoυ, με την συνετή όσον έπρεπε, την τρελλή όσο χρειάζόταν, παλληκαριά του. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στις εξαίρετες αρετές τoυ οφείλεται κατά μέγα μέρος η εναρμόνησι των Χριστιανικών δυνάμεων, η σφιχτή συναρμογή τους, ο πολεμοχαρής ενθουσιασμός και τέλος, η θριαμβευτική νίκη. Αν είχαν αποδεχθή την, Αρχιστρατηγία ο Δουξ της Σαβοίας ή ο Γερμανός πρίγκηψ, στους οποίους είχεν απευθυνθή αρχικά ο Πάπας, μπορεί να λεχθή σαν βέβαιο ότι η εκστρατεία δεν θα είχε την ίδια τύχη. Δίκαια ο Πάπας Πίος Ε' είχεν αναφωνήσει, ελληνιστί μάλιστα: “Ηλθεν άνθρωπος απεσταλμένος παρά του Θεού και το όνομα αυτού Iωάννης”. Δεν πρόκειται να σας εξιστορήσω με όλες τις λεπτομέρειες την προετοιμασία της Ναυμαχίας, ούτε την διεξαγωγή της, ούτε τον απολογισμό της. Θα έπρεπε τότε ν' αρχίσω από τους αριθμούς. Αλλά μέσα σ' αυτούς θα έχανα τον μίτο της ιστορικής ακρίβειας. Γιατί οι πηγές δεν συμφωνούν μεταξύ τους ούτε στον αριθμό των αντιπαραταχθέντων πολεμικών πλοίων, ούτε στον αριθμό των πληρωμάτων, ούτε στον αριθμό τών απωλειών. Βέβαια οι διαφορές δεν είναι μεγάλες. Και βέβαια μπορεί κανείς να στηριχθή στα στοιχεία που υιοθετούνται από την πλήρη και ανυπέρβλητη ιστορία του Γάλλου Ναυάρχου Ζουριέν ντε λα Γκραβιέρ (Παρίσι-1888), ο οποίος με πραγματική έμπνευσι και ποιητική έξαρσι απαθανάτισε το μεγάλο γεγονός. Ούτος αναβιβάζει τις συνολικές δυνάμεις του Τoυρκικού στόλου σε 208 γαλέρες και 66 γαλιότες ή φούστες, φέρoυσες 25,000 άνδρες, έξ ών 2,500 γενίτσαροι. Την δύναμι του Χριστιανικού στόλου σε 6 γαλεάσσες και 203 γαλέρες, μερικές φρεγάτες και μπρικαντίνια ακόμη. Προτιμώ όπως και να 'ναι, να περιορισθώ στην προκύπτουσα γενικότητα και σε ωρισμένες ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες κι όσο μπορώ ν' αποφύγω την Στατιστική, που τώρα τελευταία μάλιστα, τόσο απειλητικά για το χώρο της αφηγήσεως, έχει εισβάλει στην περιοχή της Ιστορικής Επιστήμης, πράγμα που δεν θα με άφηνεν αδιαμαρτύρητον. Δοσμένο είναι ότι ο Τουρκικός στόλος ήταν ισχυρότερος του Χρι- στιανικού σε αριθμό πλοίων και πληρωμάτων. Ο Χριστιανικός όμως υπερείχε σε δύναμη πυρός. Και γενικά πιο συγχρονισμένον είχεν οπλισμό. Οι Τούρκοι ήταν ακάλυπτοι. Οι Χριστιανοί θωρακοφορεμένοι. Ο Δον Ζουάν, επιθεωρήσας τον στόλο του στην Μεσσίνα, διέκρινε ότι οι βενετσιάνικες γαλέρες δεν ήταν επαρκώς επανδρωμένες. Και σαν είχεν επάρκεια εμπειροπολέμων Ισπανών “πεζοναυτών”, θα λέγαμε σήμερα, τοποθέτησε σ' όλες ανεξαιρέτως τις γαλέρες από 150 πολεμιστές. Οι Τούρκοι είχαν μόνο στις καπετάνες τους από 150 αντίστοιχους γενιτσάρους και στις άλλες γαλέρες μόνον από 50. Υπεροχή απόλυτη των Χριστιανών ήταν οι 6 ογκώδεις νάβες των Βενετσιάνων πλωτά φρούρια με τρεις σειρές κανόνια. Οι Τούρκοι δεν είχαν τέτοιο στήριγμα. Και τις έτρεμαν. Οι Χριστιανοί πλεονεκτούσαν σε αρκεμπούζια - βαριά ντουφέκια της εποχής. Οι Τούρκοι χρησιμοποιούσαν ακόμα, μαζί με τα πυροβόλα όπλα, τόξα και σφεντόνες. Αυτός ούτος ο Τούρκος Αρχιναύαρχος, δεινός σκοπευτής, ετόξευεν ιδιοχείρως στην αρχή της Ναυμαχίας, μόλις πλησίασε τον αντίπαλο. Και δεν ήταν στις αγχέμαχες εκείνες συμπλοκές ακίνδυνα τα τόξα. Ο Βενετός Ναύαρχος, Αγκοστίνο Μπαρμπαρίγκο, αρχηγός της αριστεράς πτέρυγος, ατρόμητο παλληκάρι, πέταξε την μετάλλινη περικεφαλαία του για να πολεμήση πιο ελεύθερα. Είχεν αντίπαλο τov αντιβασιλέα της, Αλεξάντρειας Σιρόκο Πασσά. Εχθρικό βέλος εξόρυξε το αριστερό του μάτι. Την άλλη μέρα πέθανε. Πλεονεκτήματα των Τούρκων ήταν η ομοιογένεια του στόλου τους και η μακροχρόνια συνεξάσκησι μετά από την αποτυχούσα πολιορκία της Μάλτας (1565) εως την επιτυχούσα εκπολιόρκησι της, Αμμοχώστου (1.570). Είναι αληθές ότι πολλοί από τους Πελοποννησίους σπαχήδες, που συμπλήρωσαν στην Ναύπακτο την στρατιωτική τους δύναμη, δεν ήταν εμπειροπόλεμοι. Ως προς το ηθικό των αντιπάλων, φυσικό ήταν να πλεονεκτούσαν οι Τούρκοι, που αλλεπάλληλες νίκες και κατακτήσεις είχαν ενσταλάξει την πεποίθησι ότι δεν πρόκειται να ηττηθούν ποτέ. Οι Χριστιανοί πρέπει να ήταν στο υποσυνείδητο τους εμποτισμένοι από το δέος που κατάτρυχεν όλη την Ευρώπη. Εν τούτοις, χάρις στους λαμπρούς ηγέτες τους και στην ψυχική καλλιέργεια τους από τον Κλήρο, πυροδότησαν το θάρρος τους και χαλύβδωσαν την αποφασιστικότητά τους. Ηταν άλλωστε κατά μέγα μέρος σκληραγωγημένοι, εμπειροπόλεμοι άνδρες. Η ύψωσι του Τιμίου Σταυρού ως συμβόλου της εκστρατείας ανάφλεξε το θρησκευτικό τους αίσθημα και διάγειρε τις συνειδήσεις. Οι πρώτοι όμως οιωνοί στην Μεσσίνα, που συγκεντρώθηκαν τον Σεπτέμβριο όλοι οι στόλοι, ήταν κακοί. Τρικυμία είχε καταποντίσει μερικές βενετσιάνικες γαλέρες. Ο δούκας της Πεσκάρας πέθανε εκεί. Πέθανε στην Ρώμη η θυγατέρα του Ναυάρχου του Πάπα Μαρκαντώνιο Κολόννα που έβαψε για πένθος όλες τις γαλέρες του μαύρες. Οι έριδες δεν έπαυαν να συγκλονίζουν την ενότητα των στόλων. Και αυτός ο συνετός Μαρκαντώνιο Κολόννα αναγκάστηκε να κρεμάση στασιαστές Ισπανούς. Η πρώτη συμβουλή που είχε δοθή στον Δον Ζουάν από τον Δούκα του Τολέδο ήταν να φροντίση να νικήση πρώτα τoυς συνεργάτες του κ' έπειτα τους εχθρούς του. Η αντίδρασι του Πάπα σ όλες τις αντιξοότητες ήταν συστηματική, έντονη, αποτελεσματική. Εστειλε στην Μεσσίνα τον Καρδινάλιο Οντεσκάλκι. Ελάμβαινε μέρος σ’ όλα τα συμβούλια και φρονημάτιζε, κινώντας τα θρησκευτικά ελατήρια, όλους. Στον Δον Ζουάν, για να ενθαρρύνη την αποφασιστικότητά του, είχε διαβιβάσει ειδική παραγγελία του Πάπα Πίου Ε', που κατάληγε: “Ο πατέρας σας σας έδωσε μόνον την ζωή, εγώ θα σας δώσω δόξα και μεγαλείο”. Αλλά σε όλους τους αξιωματούχους και σε όλους τους οπλίτες ο Καρδινάλιος μετάδωσε την βεβαιότητα πoυ είχεν ο Πάπας για την νίκη, αποφασισμένην αμετάκλητα από τον θεό. Τούτο επιβεβαίωναν προφητείες και θαύματα, που είχαν σημειωθή στην Ιταλία και στην Ισπανία και είχαν εξακριβωθή από τον Ποντίφηκα. Σμήνη ιερωμένων, Φραγκισκανών, Δομηνικανών, Ιησουιτών κ.α., κατηχούσαν τους πολεμιστές, τους εξομολογούσαν και τους υποσχόνταν άφεσι αμαρτιών αν νικήσουν τους εχθρούς του Χριστού. Ποτέ άλλοτε δεν επιχειρήθηκε επί της γης τέτοιας εκτάσεως επιστράτευσι και κινητοποίησι των επουρανίων δυνάμεων. Το λάβαρο της Sacra Lega, που έστειλεν ο Πάπας από την Ρώμη, είχε στην μέση τον Εσταυρωμένο, δεξιά κι αριστερά τους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Τίποτε περισσότερο δεν μπορούσε να εφευρεθή και να χρησιμοποιηθή για να πεισθούν οι ψυχές ότι ο ίδιος ο θεός τoυς καλούσε στον υπέρτατov αγώνα, στην υπέρτατη θυσία. Ποιος ευλαβής πιστός, όταν το πιστέψη, μπορεί να φοβηθή ότι θα ηττηθή ο θεός του; Στο αντίπαλο μέρος η θεοκρατία πάλιν πυρπολούσε τις ψυχές. Ο άλλος θεός είχε στείλει το ιερό του λάβαρο από την Μέκκα. Ρητά του Κορανίου ήταν χρυσοκεντημένα στο άσπρο μετάξι και το όνομα του Μωάμεθ ήταν μικροκεντημένο εκεί 28,000 φορές. Ο Πατισάχ, όταν έστειλε και τον ρώτησε “τί πρακτέοv;” ο Αρχιναύαρχός του Μουεζινζαδέ Αλής από την Πάργα, που ναυλοχούσε προσωρινά, τον διάταξε: “Κυριεύσαμε την Αμμόχωστο! Να σπεύσης να βρης τους Χριστιανούς και να τους κτυπήσης. Η νίκη είναι αναφαίρετα δική μας!” Σουλτάνος ήταν τότε ο Σελήμ Β', ο επιλεγόμενος Μέθυσος, γιος του Σoυλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς. Δεν είχε την αξία του πατέρα του. Συνέχισε όμως νικηφόρες εκστρατείες με πολύτιμο βοηθό τον ικανώτατο Μεγάλο Bεζύρη του Σόκολι Πασσά. Παρά την γνώμη του τελευταίου, εκστράτεψε και κατάκτησε την Κύπρο, πειθόμενος στην παρακίνησι του μυστικοσυμβoύλου του Πορτογάλλου - Ισραηλίτη Ιωσήφ Νάση, που τον βεβαίωνε ότι τ’ ωραίο εκείνο νησί παράγει το καλύτερο κρασί του κόσμου. Πρέπει να σημειώσω ότι επίσημη σύζυγος του Σελήμ, Βαληδέ Σουλτάνα του, μητέρα του διαδόχoυ του Μουράτ Γ’ ήταν η ωραία Χριστιανή Καλή Καρτάνου από ευγενή κερκυραïκή οικογένεια, που την είχαν αιχμαλωτίσει ολόκληρη οι Τούρκοι σε μια επιδρομή τους στο Ιόνιο... Αλλά μη νομίσετε ότι η απόφαση της πολεμικής αναμετρήσεως είχε ληφθή χωρίς δισταγμούς και χωρίς αντιρρήσεις. Στο μεγάλο πολεμικό Συμβούλιο, που έκαμε με 60 κορυφαίους αξιωματούχους ο Δον Ζουάν στην Μεσσίνα, είναι βέβαιο ότι και ο Κολόννα του Πάπα και ο Βενιέρο της Βενετίας είχαν κηρυχθή υπέρ της δράσεως, αλλά ο Ζαν Αντρέα Ντόρια και άλλοι είχαν τις επιψυλάξεις τους. Για μια φορά ακόμα αναμετρήθηκαν η σύνεσι με τήν “τρέλλα”, ο ψυχρός υπολογισμός με την θερμήν ορμή. Και για να γίνη εκείνο που έγινε, έπικράτησαν, φυσικά, η “τρέλλα”, η ορμή, ο vεανικός ενθουσιασμός. Θέλουμε δε θέλoυμε, αυτές είναι οι κύριες προωθητικές δυνάμεις στην δημιουργική εξέλιξι της ζωής. Μη λησμονούμε ότι ο Στόλαρχος ήταν τότε 24 μόλις χρόνων! Είχε την ηλικία του Μεγάλoυ Αλεξάνδρου στην Ισσό, του Αννίβα στήν Ισπανία, του Κόντε στο Νόρτνλινγκεν, του Βοναπάρτε στην Τoυλώνα. Και ήταν ωραίος, έξυπνος, συνετός στον ενθουσιασμό του, φιλόδοξος αλλά διόλου εγωπαθής, άκουγε με προσοχή τις συμβoυλές των συνεργατών του, αλλά η χαρά του πολέμoυ δέσποζε στην ιδιοσυγκρασία του. Και όταν, σαν ήρθε η σειρά του, ρώτησε το θρυλικό Γασκώνο ιππότη Ρομεγκά, τον μεγαλύτερο θαλασσομάχο της εποχής, περί του πρακτέου, κ' εκείνος του απάντησε: -“Θέλετε τη γνώμη μου, Kύριε; Ο Πατέρας σας Αυτοκράτωρ αν έβλεπε γύρω του τόσο μεγάλη ναυτική δύναμι θα εξεβίαζε τα Δαρδανέλια!” -“Δηλαδή πρέπει να πολεμήσουμε;” -“Μάλιστα, Κύριε!” Ο Δόν Ζουάν αποφάσισε: -“Λοιπόν θα πολεμήσουμε!” Ο Τούρκος Καπουτάν-Πασσάς, μόλις έλαβε την πληροφορία ότι ο ηνωμένος Χριστιανικός Στόλος συγκεντρώνεται στην Σικελία, κατέβηκε από τα παράλια της, Αλβανίας και της, Ηπείρoυ, πoυ τα είχε δηώσει, και κατοχυρώθηκε στον απρόσβλητο όρμο της Ναυπάκτου για να επισκευάση τα πλοία του, αναπαύση και ανανεώση τα πληρώματά του, συμπληρώση τα εφόδια του. Απο την στιγμή που ο Αλή Πασσάς αγκυροβόλησε στην Ναύπακτο, η εγκυμονούμενη ναυμαχία πήρε έκ προοιμίου το όνομά της, άσχετα προς τον ακριβή τόπο που θα διεξαγόταν τελικά. Περισσότερες αντιρρήσεις συνάντησεν ο Τούρκος Στόλαρχος όταν συμβουλεύτηκε τους ναυάρχους του περί του πρακτέου. Οι συνετώτεροι, όπως ο Σιρόκο-Πασσάς, βεηλέρβεης της, Αλεξάντρειας, και ο Περτέφ-Πασσάς, σερασκέρης, αρχηγός των πεζών δυνάμεων, ο Μεχμέτ-Πασσάς της Χαλκίδος, ο Καρά-Μπατσί Πασσάς της Καραμανίας, και άλλοι, τον συμβούλευσαν να μη βγη από τα στενα του Ρίου-Αντιρρίου για να συναντήση τον Χριστιανικό στόλο στο πέλαγος. Αλλά, προφυλαγμένος εκεί, να αναμείνη τις επικείμενες κακοκαιρίες του φθινοπώρου που θα διασκόρπιζαν τον εχθρικό στόλο, όπως είχε συμβή τον περασμένο χρόνο στην Κρήτη. Υπήρχαν όμως και στον Τουρκικό στόλο oι τολμηροί, oι ριψοκίνδυνοι, οι “τρελλοί”. Αυτοί ήταν ο βεηλέρβεης του Αλγερίoυ, Ναπολιτάνος εξωμότης Ουλούτς-Αλής, διάσημος αρχικουρσάρος της Μεσογείου. Ηταν ο κουρσάρος Καρα-κοτζά, τολμηρός θαλασσομάχος που στο τέλος πιάστηκε αιχμάλωτος. Eτσι εξιστορούν τα πράγματα οι σύγχρονοι Βενετσιάνοι ιστορικοί Παρούτα, Ντιέντο και Σερένο, από αφηγήσεις των Τούρκων αιχμαλώτων. Ο Τούρκος ιστορικός όμως Χατζή Καλιφάχ (Hadzi-Kalifah, “Histoire des Guerres Maritimes des Ottomans”, Κωνσταντινούπολις 1728) βεβαιώνει αντιθέτως ότι ο Ούλoυτς, Αλής είχε κηρυχθή με πολλά επιχειρήματα κατά της εξόδου από τα στενά και της επιθέσεως κατά των Χριστιανών. Οταν δε η γνώμη του δεν επικράτησε, συμβούλευσε, εξερχόμενοι, να πλεύσουν στα ανοικτά και να δώσουν τη μάχη μεσοπέλαγα. Ούτε σ' αυτό τον άκουσε όμως ο Αλή Πασσάς προτιμήσας να πολεμήση πλησίον στην στεριά. Δεν τον θεωρούσαν πεπειραμένον θαλασσομάχο. Ηταν νέος, ψηλός, εύθυτενής, ρωμαλέος, ανδρείος, πολεμοχαρής, φιλόδοξος. Δεν χρειαζόταν καν η ρητή επιταγή του Σουλτάνου, έφτανε η ατομική εσωτερική του παρόρμησι για να κλείση τα μάτια και να ριχτή στον κίνδυνο. Ηταν άλλωστε τόσο βέβαιος για την νίκη, για τις διαρκείς αναφαίρετες νίκες, για το αναλλοίωτο ευνοїκό Κισμέτ, ώστε είχε μαζί του και τα δυο παιδιά τoυ δεκαπέντε και δεκατριών χρόνων. Αλλοι λεν πως αυτά αιχμαλωτίσθηκαν, άλλοι πως σκοτώθηκαν μαζί με τον πατέρα τους. Οπως και να 'ναι, η Ναύπακτος έχει την δόξα ότι το προαιώνιο στοιχειωμένο κάστρο της, το απόρθητο με πόλεμο, το παραδoμένo μόνον ειρηνικά με συνθήκες, αυτό ενέπνευσε στον Ηγέτη, που ενσάρκωνε την Τουρκική υπεροψία, την απόφαση της... ήττης! Ηττης που έκλεινε την σελίδα των Τουρκικών θριάμβων και άνοιγε μιαν άλλη πολύ διαφορετική. Επιταφιακά γράφει ο Αγγλος ποιητής Chesterton σ' ένα ποίημα του: “Το Κάστρο του Επάχτου ρίχνει βαριά στα ετοιμοθάνατα πλοία την σκιά του”. Ο υπογραμμένος την 20 Μαίου 1571 στην Μεσσίνα ιερός συνασπισμός, η “Sacra Lega” επήρεν οριστική και αποφασιστική πολεμική μορφή όταν στις 16/9/1571 ο Δον Ζoυάν έδωσε το σύνθημα της επάρσεως και χάραξε γραμμή πλεύσεως προς το Ιόνιov Πέλαγος. Εγραφε την ίδια μέρα στον έξ απορρήτων σεβαστό φίλο του Don Garcia Alvarez de Toledo, πρώην Αντιβασιλέα της Σικελίας: “Φεύγω αυτή την νύχτα για την Κέρκυρα. Θα τραβήξω κατ' ευθείαν για εκεί όπου μάθω ότι βρίσκονται οι Μουσουλμάνοι”. Η Δύσι εξορμούσεν εναντίον της, Ανατολής. Ο Σταυρός υψωνόταν κατά της. Ημισελήνου! Κέρκυρα-Ηγουμενίτσα-Πάργα-Κεφαλλονιά ήταν οι σταθμοί του. Πλέοντας την 3 'Οκτωβρίου στο ύψος των Παξών πληροφορήθηκε απο τον αποσταλμένο του για κατόπτευσι Τζιλ ντ', Αντράντα ότι ο Τουρκικός στόλος ναυλοχούσε στην Ναύπακτο. Η πληροφορία αυτή, που ασφαλώς θα μεταδόθηκε αμέσως και στην Δύσι, προσεπικύρωσε την απόφασι της Ιστορίας να δώση στην μέλλουσα Ναυμαχία το όνομα της Ναυπάκτου. Στις 3/9, όταν ναυλοχούσε στην Σάμη της Κεφαλλονιάς, του έφερε μια φρεγάτα την κακήν είδηση ότι η Αμμόχωστος έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Την απόκρυψε επιμελώς από τα τσούρμα του. Το καθήκον της εκδικήσεως τόνωσε το πολεμικό του μένος. Στο αναμεταξύ κι άλλες αρκετές διαφωνίες είχαν εγερθή. Οταν οι Χριστιανοί ήταν στην Κέρκυρα και οι Τούρκοι στην Πρέβεζα ο τραχύς και ορμητικός, παρά τα 70 χρόνια του, Βενιέρος πρότεινε και επέμεινε να τους αιφνιδιάσουν αγκυροβολημένους εκεί και να τους εξολοθρέψουν . “Ο θεός τους παραδίνει στα χέρια μας!” έλεγε. Ο Δον Ζουάν δεν τον άκουσε. Ο Κολόννα απότρεψε την παρόξυνσι της διαφωνίας. Αν οι Τούρκοι, από το άλλο μέρος, που είχαν εκεί όλες τις δυνάμεις τους, αποφάσιζαν να κτυπήσουν τους Χριστιανούς όταν έφυγαν από την Κέρκυρα, χωρίς να έχουν συσσωματώσει ακόμα τότε εκεί όλη τη δύναμη τους, πιθανώτερο είναι ότι θα καταναυμαχούσαν τον Χριστιανικό στόλο. Αλλά η Ιστορία τα ειχε προδιαγράψει διαφορετικά... Εκπαλαι είναι καθιερωμένο και πάντοτε, αλλά προπάντος στις παραμονές συγκρούσεων, οι αντίπαλοι προσπαθούν να έχουν όσον ένεστι ακριβώτερες πληροφορίες για τις πραγματικές δυνάμεις του αντιπάλου. Αυτό επιχείρησαν και ο Δον Ζουάν και ο Μουεζινζαδέ Αλής. Από τις περίεργες συμπτώσεις που φαίνονται ασήμαντες αλλά πολλές φορές επηρεάζουν την έκβασι του αγώνος, είναι ότι αμφότεροι είχαν επανειλημμένως εσφαλμένες πληροφορίες. Ο Μουεζινζαδέ Αλής είχεν αποστείλει στην Μεσσίνα τον τολμηρό Καρα-κοτζά. Κατάφερε να εισδύση εκεί μια νύχτα με την ελαφριά μαύρη φρεγάτα του στον συμμαχικό στόλο. Προσποιήθηκεν ότι ψάχνει να βρη θέσι να αγκυροβολήση. Τον υποπτεύθηκαν. Αλλά κατόρθωσε να ξεφύγη. Μέτρησε τα Χριστιανικά καράβια. Τα βρήκε 160. Που να ξέρη ότι δεν είχαν φτάσει ακόμα πολλές μοίρες, όπως του Ντόρια και του Σάντα-Κρούζ. Κ' έτσι έφερεν εσφαλμένες πληροφορίες στον Ναύαρχο του. Το ίδιο συνέβηκε κι όταν προσπάθησε να εισβάλη στο λιμάνι της Σάμης. Το ίδιο και άλλος κατάσκοπος, ο Καρά-Τζαλή, που πήγε, με μια βάρκα στην Κέρκυρα. Ποτέ δεν βρήκαν συγκεντρωμένα όλα τα πλοία του Δον Ζουάν και έδωσαν πάντα στον Αλή μικρότερο αριθμό, ως εκατόν εξήντα γαλέρες. Αλλά κι ο Τζιλ ντ' Αντράντα και ο Πιζάνο, που είχεν εκπέμψει για πληροφορίες ο Δον Ζουάν, δεν έφεραν ακριβείς πληροφορίες. Ο Αλής είχεν εξαποστείλει 60 γαλέρες στη Μεθώνη - Κορώνη για ν αφήσουν εκεί τους ασθενείς και προσλάβουν νέoυς σπαχήδες. Αυτό δεν το είχαν πληροφορηθή; Λέγεται ότι ο Πιζάνο υπολόγισε καλά την δύναμι του αντιπάλου αλλά είπε ψέμματα για να μην κλονίση το ηθικό του Δον Ζουάν. Ανακριβείς πληροφορίες είχε λάβει ο Αλής και από Ισπανούς στρατιώτες που πιάστηκαν αιχμάλωτοι στην Ηγουμενίτσα, όπου είχαν αποβιβασθή για ύδρευσι, και του στάλθηκαν αμέσως στην Ναύπακτο. Ούτε κ' εκεί ήταν συγκεντρωμένος ολόκληρος ο Χριστιανικός στόλος. Το δε σπουδαιότερο είναι ότι δεν είχαν ακόμα εμφανισθή οι τρομερές για τους Τούρκους βενετσιάνικες τρίκροτες νάβες και ειλικρινά οι αιχμάλωτοι τον βεβαίωσαν ότι ούτε τις είχαν ποτέ ιδεί. Οι έξ νάβες είχαν φτάσει στην Πάργα την ίδια εκείνη νύχτα! Τον βεβαίωσαν όμως και για κάτι άλλο πολύ σοβαρώτερο που ήταν ακριβές: Οτι οι Χριστιανοί αρχηγοί βρίσκονταν μεταξύ τους σε εμφύλια ρήξι. Πραγματικά εκείνη την ημέρα σε μια βενετσιάνικη γαλέρα στασίασαν Ισπανοί στρατιώτες και τραυμάτισαν τους Βενετσιάνους. Ο τραχύς και σκληρός Βενιέρος πάταξε την στάσι και κρέμασε αμέσως χωρίς δίκη ένα Ισπανό αξιωματικό (υψηλής μάλιστα καταγωγής) και δυο από τους στρατιώτες. Ο Δον Ζουάν όταν το έμαθε εξαγριώθηκε και κινήθηκε κατά του Βενιέρου, από τον οποίο αφαίρεσε την αρχηγία. Απειλήθηκε σύγκρουσι με καταστροφικά αποτελέσματα. Ευτυχώς η σύνεσι του Μαρκαντώνιο Κολόννα, που ήταν ο Μέντωρ της εκστρατείας, αποσόβησε το ολέθριο κακό. “Δεν θα τον ξανακαλέσω όμως ποτέ σε συμβούλιο!” είχε πει ο κατευνασμένος Δον Ζουάν. Αλλά συμβούλιο άλλο δεν έγινε. Το πρόλαβεν η μάχη! Ασφαλώς ο Αλής, πληροφορούμενος όλα αυτά, θα επίχαιρε ή και θα λυπόταν ίσως που θα του ήταν τόσο εύκολο να κατανικήση τέτοιους αλληλοτρωγόμενους αντιπάλους! Η Μικρή Ιστορία, που βρίσκει χώρο στα περιθώρια της Μεγάλης για να μνη- μονεύση όλες όσες λεπτομέρειες παραλείπει εξ ανάγκης εκείνη, δεν είναι λιγότερο διδακτική. Ειδικά στην Nαυμαχία της Ναυπάκτου υπάρχουν πολλά ανεκδοτολογικά, προσωπογραφικά, ηθογραφικά στοιχεία, που φωτίζουν χαρακτηριστικά πολλές γωνιές του μεγάλου της πολεμικού πίνακος και προσφέρουν στην Μεγάλη Ιστορία πολύτιμες διευκρινήσεις. Αλλά τι να πρωτοδιαλέξη κανείς από εκεί; Θα χρειαζόταν ένα ολόκληρο βιβλίο για ν' αποθησαυριστούν και αξιολογηθούν. Προχωρούμε. Οι αντίπαλοι στόλοι οσμίζονται, αρκετά κοντά πλέov, ο ένας τον άλλον. Που θα γίνη όμως η μοιραία συνάντησι, η πεπρωμένη αντιμετώπισι; Δεν ήταν αναγκαστικό εκ των πραγμάτων να γίvη στις, Εχινάδες νήσους, που μολονότι βασίλειο των Ομηρικών Tαφίων και μολονότι διαβόητο κέντρο και ορμητήριο παvσπερμίας κουρσάρων, είχαν απολησμονηθή από την Ιστορία. Ο Καπουτάν Πασσάς προσπέρασε τα κάστρα Pίoυ-Αντιρρίου και βγήκε στον κόλπο των Πατρών στις 6 Οκτωβρίου, ακολούθησε πλεύσι προς τα δεξιά και διανυκτέρευσε στην παραλία της αρχαίας Καλυδώνας, προσδοκώντας να ξημερώση ημέρα νίκης ... Ο Δόν Ζουάν απόπλευσε το βράδυ της ίδιας ημέρας, από την Κεφαλλονιά. Η νύχτα επήλθε σκοτεινή. Απνοια στον ουρανό. Γαλήνη ακύμαντη στην θάλασσα. Εσβησε τα φώτα. Απαγόρευσε κάθε θόρυβο. Συνάντησι την νύκτα εκεί έξω δεν ήταν καθόλου επιθυμητή. Για να μην κουράζωνται χωρις λόγο οι ήδη κατάκοποι κωπηλάτες του σταμάτησε και τα κουπιά. Εμπιστεύτηκε στα θαλάσσια ρεύματα. Και στα πνεύματα της Ειμαρμένης! Εκείνα τον οδήγησαν προς την Οξυά, προς τις, Εχινάδες... Διαυκτέρευσαν εκεί. “Νήσους ναυβάταις απροσφόρους” τις ονομάζει ο Eυριπίδης σ ένα στίχο της “Ιφιγένειας εν Αυλίδι”. Οι έμπειροι όμως Ελληνες ναυτικοί, που έβριθαν στα Χριστιανικά πλοία του, ήταν καλοί πλοηγοί και για τας “απροσφόρους ναυβάταις” νήσους... Ξημέρωνε Κυριακή... Μέρα Κυρίου... Γιορτή της Santa Maria del Rosario και της Αγίας Ιουστίνης.
Την ίδια ώρα ο Δον Ζουάν, όταν του είπαν να καλέση πολεμικό Συμβούλιο, απάντησε: -Τα λόγια τελείωσαν! Πόλεμο τώρα! Ο άνεμος ξημέρωσεν ευνοïκός για τους Τούρκους. Και ξεκούραστα όπως ήταν τα πληρώματα δεν άργησαν να πάρουν τον προσχεδιασμένο σχηματισμό τους μάχης. Σχηματισμό κλασσικό για την τακτική της εποχής. Παράταξι σε ημικύκλιο με τον Αρχιναύαρχο στην μέση, πίσω την εφεδρεία, ενισχυμένες αριστερά και δεξιά πτέρυγες. Ο Χριστιανικός στόλος, έχοντας και τον άνεμο αντίθετο, βράδυνε να συμπληρώση τον σχηματισμό του, που είχε μελετηθή και αποφασιστή όταν ήταν ακόμα στην Κέρκυρα. Για να βραδύνη λίγο τον χρόνο και κρατήση τη δέουσα απόστασι, διάταξε ο Δον Ζουάν να λάμνουν τα κουπιά όπισθεν. Η παράταξη του πανομοιότυπη. Αυτός στο κέντρο με την εφεδρεία πίσω του, οι Βενετσιάνοι στην αριστερά πτέρυγα, η μοίρα του Ντόρια στη δεξιά. Αλλά μπροστά-μπροστά, από δυο σε κάθε τμήμα, οι εξ τρίκροτες γαλεάσσες της Βενετίας, τα πλωτά φρούρια, τα μεγάλα θωρηκτά μάχης της εποχής. Αναπετάχτηκαν στις ναυαρχίδες τα ιερά λάβαρα. Μοιράστηκαν άφθοvα τρόφιμα και κρασί στα πληρώματα. Αντήχησεν ένας κανονιοβολισμός. Πρόκλησι σε μάχη. Απάντησεν άλλος. Αποδοχή της προκλήσεως. Την ώρα εκείνη, για πρώτη φορά στην ιστορία του κόσμου, βρέθηκαν πεντακόσια καράβια και 88 χιλιάδες άνθρωποι επάνω σ' αυτά, έτοιμοι, πρόθυμοι, ασυγκράτητοι να πολεμήσουν μέχρις εσχάτων και να θυσιαστουν για τα ιδανικά τους! Ιδανικά που τα φλόγιζε θρησκευτική πίστι, θεοφοβούμενος φανατισμός. Ολο το άνθος της Ιταλικής και Ισπανικής αριστοκρατίας στόλιζε τα Χριστιανικά πλοία, στα οποία λαμποκοπούσαν οι χαλύβδινοι θώρακες, τα χαλύβδινα κράνη και όπλα. Ολος ο αθέρας του Ισλαμισμού, σερασκέρηδες, πασσάδες, μπέηδες από τα μεγαλύτερα σόïα της, Ανατολής και της, Αφρικής, κοσμούσε τα Τoυρκικά πλοία, που ήταν φρεσκοβαμμένα με φανταχτερά κόκκινα και πράσινα ραβδωτά χρώματα, αντηχούσαν δε όλα από θορυβώδη εμβατήρια... Μέσα και στους δυο στόλους χιλιάδες Ελληνες θα πολεμούσαν - τι φρικτό! - και εναντίον αδελφών, αλλά με την ελπίδα της ελευθερίας στις πονεμένες καρδιές.. Ο Αίολος, που ευνοούσε με τον άνεμο του από την αυγή τους Τούρκους, άλλαξε διάθεσι. Στίς 11 η ώρα ο άνεμος κόπασε τελείως. Ο Ποσειδώνας έσπευσε να γαληνέψη τον κόλπο. Καθρέφτης ή θάλασσα. Καθρέφτης που έφτανε φτερωτός ο Aρης να χαράξη με το σπαθί του επάνω του, ακόμα για μια φορά, τα πεπρωμένα της, Αθρωπότητος.. Ο Δον Ζουάν εμπήκε σ' ένα ελαφρό σκάφος και κρατώντας υψωμένον τον Tίμιο Σταυρό πέρασε από τις πρύμνες όλων των πλοίων, εμψυχώνοντας τους πολεμιστές του με το σύνθημα “Νίκη ή θάνατος!”. Επειτα γύρισε στην Ναυαρχίδα κι επάνω στην γέφυρα της χόρεψε με δυο επιτελείς του το χορό της εποχής “Gaillarde”! Δεν θυμίζει η σκηνή κάτι από τον ομορφοστολισμό των Σπαρτιατών τoυ Λεωνίδα πριν απ’ τη μάχη των θερμοπυλών; Υπενθυμίζω ότι ο Δον Ζουάν, γεννημένος το 1547, ήταν τότε 24 μόλις χρόνων παλληκάρι, με ένδοξο πολεμικό παρελθόν, που του ενσταλάξει στα νεανικά στήθη την αρετήν εκείνη των αγωνιστών που οι πρόγονοί μας ονόμαζαν με την ποιητική λέξι “χάρμη” την πολεμική χαρά, το χαρούμενο πολεμικό μένος. Η μεγαλειώδης σύρραξι άρχισεν. Οι γαλεάσσες, προχωρημένες στο ανάμεσο των στόλων, άνοιξαν σφοδρές ομοβροντίες, που εβλαψαν τα Τουρκικά πλοία και κλόνισαν την ενότητα της παρατάξεως τους. Δεν ήταν όμως όσον αναμένονταν καταπληκτικά τα αποτελέσματά τους. Ο Αλής κατόρθωσε να τις προσπεράση και να βρεθή αντιμέτωπος του Δον Ζουάν. Αρχισε πρώτος σφοδρό κανονιοβολισμό. Τα καράβια των Χριστιανών ήταν χαμηλότερα από τα Τουρκικά. Και πολλές βολές των κανονιών τους περνούσαν από πάνω τους. Είχαν συμβουλεύσει τον Δον Ζουάν να μην κανονιοβολήση πρώτος, αλλά ν αφήση να πλησιάση ο εχθρός. Eτσι οι δικές του ομοβροντίες βρήκαν ευκολώτερα στόχους. Με τις πρώτες κανονιές καταρρίφτηκε το μεγάλο πρυμναίο φανάρι της γαλέρας του Αλή Πασσά. Κακός οιωνός. Τα χρυσοστόλιστα φανταχτερά εκείνα φανάρια ήταν σύμβολα του μεγαλείου των Αρχηγών. Διακρίνονται με τον τίτλο (fanale) οι γαλέρες τους. Τις πρώτες κανονιές δεν άργησε να επακολουθήση το τρομερό τρίξιμο της συγκρούσεως των ξύλινων πλοίων. Εδώ άρχιζεν η ανηλεής, η ανοικτίρμονη, η ανυποχώρητη μάχη σώμα προς σώμα, στήθος με στήθος, βραχίονα προς βραχίονα. Η μάχη που δεν ήταν πλέον στόλου προς στόλον αλλά γαλέρας προς γαλέραν. Η μάχη που κατέβασε στο ίδιο επίπεδο, στον ίδιο τρόπο, στον ίδιο κίνδυνο τον ύπατον Αρχηγό με τον έσχατον οπλίτη. Ολες οι ζωές άξιζαν πια το ίδιο! Ο θάνατος απολάμβανε την εξίσωσι που του προσφερόταν τόσο πρόθυμα... Ο Μουεζινζάδε Αλής, όταν είδε ότι οι γενίτσαροι του διώχτηκαν από τη Χριστιανική ναυαρχίδα, που είχαν για μια στιγμή είσαι, και τώρα οι Ισπανοί φάντηδες εισβάλαν στη δική του, εγκατάλειψε το πρυμναίο θωράκιο από το οποίο (δεινός σκοπευτής) τόξευε τους εχθρούς του και, ατρόμητος, κρατώντας στο χέρι το σπαθί του και στο άλλο ένα στιλέτο, όρμησε κατεπάνω τους κραυγάζοντας -“Αλλάχ Εκμπέρ”. Δεν πρόφτασε όμως να προχωρήση και μια σφαίρα τον βρήκε στο μέτωπο. Κυλίστηκε νεκρός στο κατάστρωμα. Λέγεται ότι κάποιος Χριστιανός κωπηλάτης πήρε το σπαθί κάποιου εκεί κοντά σκοτωμένου και του έκοψε το κεφάλι. Αλλοι λένε πως το κάρφωσαν σε λόγχη και το στήσαν στο κατάρτι τής Χριστιανικής ναυαρχίδος. Αλλοι, ότι το πήγαν στον Δόν Ζουάν και διάταξε να το ρίξουν στη θάλασσα. Ευτυχέστερος θάνατος για έναν ηρωικό και πολεμοχαρή ναυμάχο δεν μπορούσε να υπάρξη! Σε λίγο η ιερή σημαία της Μέκκας κατέβαινε απ' τον μεγάλον ιστό της Τουρκικής Ναυαρχίδος και υψωνόταν εκεί η σημαία του Σταυρού! Ο Αρης είχε βγάλει την απόφαση του. Η μάχη είχε κριθή. Η οριστικοποίησι της νίκης πέρασε, βέβαια, από πολλές άλλες φάσεις. Φάσεις αφαντάστου ηρωισμού, λυσσώδους σκληρότητος, αποτρόπαιας φρίκης. Δεν είναι δυνατό να προχωρήσω σε περιγραφή των λεπτομερειών της γιγαντομαχίας εκείνης. Με πολύν κόπο και θανατερή θυσία μπόρεσε να καταβάλη στην αριστερή πτέρυγα ο γενναίος Μπαρμπαρίγκο τον εξ ίσου γενναίο αντιβασιλέα της, Αλεξάντρειας Σιρόκο Πασσά, που σκοτώθηκε κι αυτός, εκεί, παρά τις εκβολές του Αχελώου. Στην δεξιά πτέρυγα λίγο έλειψε ν' αποβούν καταστροφικοί ατυχείς χειρισμοί του Ντόρια. Χάθηκαν εκεί το άνθος των ιπποτών της Μάλτας και του Αγίου Στεφάνου, της Πίζας καθώς και των Γερμανών μαχητών. Και κατόρθωσε στο τέλος να περισωθή, φεύγοντας με 30 γαλέρες, ο Ούλουτς Αλής, που τον άλλο χρόνο προβιβάστηκε σε Καπουτάν Πασσά. Οι φρικωδέστερες κραυγές τρόμου, πόνου, ελέους, που αντήχησαν ποτέ στην Οικουμένη, ακούστηκαν εκεί. Ηταν τα ουρλιαχτά των βογαδόρων, των κωπηλατών, που, αλυσοδεμένοι στα κάτεργα, καιγόντουσαν ζωντανοί σαν λαμπάδες ή καταποντίζονταν μέσα στις γαλέρες, χωρίς να μπορούν να λυθούν απ’ τα δεσμά τους να πέσουν στη θάλασσα, να προσπαθήσουν να σωθούν. Η τραγωδία της ζωής των οικτρών εκείνων σκλάβων είναι από τις πιο απάνθρωπες, πoυ δοκίμασαν ποτέ επί της γης έμψυχα όντα. Εχουμε δημοτικά μας τραγούδια πολύ εκφραστικά για τη φρικιαστική εκείνη περίπτωσι. Μια παραλλαγή τους έχει προσκολληθή στο τραγούδι της Ναυμαχίας του 1571, που θα μνημονεύσω πιο κάτω. Λέγει η περικοπή: Μέσα είχε σκλάβους εκατό στα σίδερα δεμένους Και σκλάβος αναστέναξε και το καράβι εστάθη. Ο Ρήγας ανατρόμαξε τον πρώτο του φωνάζει Εκείνος που αναστέναξε κι εστάθη το καράβι αν ειναι από τους δούλους μου τη ρόγα του θ' αυξήσω κι αν είναι άπο τους σκλάβους μου θα τον ελευθερώσω. Εγω είμ' όπου αναστέναξα και το καράβι εστάθη γιατ' είδα όνειρο κακό στον ύπνο που κοιμόμουν είδα και τη γυναίκα μου τη στεφανώναν μ' αλλον. Νειόγαμπρο τέσσερων μερών Τούρκοι με πήραν σκλάβο και δέκα χρόνους, έκαμα στης Μπαρμπαριάς το χώμα δέκα καρυές εφύτεψα στις φυλακές που μ' είχαν κι απ’ όλες έφαγα καρπό και λευτεριά δεν ηύρα. Στο συνέδριο της Βενετίας έκαμα την πρότασι να ιδρυθή ένα Μνημείο στον Αγνωστο Κωπηλάτη για την Μνήμη όλων εκείνων που με την άχαρη ζωή τους και το συνεχές μαρτύριο τους πέθαιναν άδοξα, τροφοδοτώντας με την ανώνυμη μαρτυρική θυσία τους την δόξα των άλλων... Και πρότεινα να χαραχτή στο Μνημείο αυτό το όνομα του Αουρέλιο Σέττι, που, επί μακρά χρόνια κατάδικος-κωπηλάτης, είχε την ψυχική αντοχή και το σωματικό κουράγιο να κρατάη στην Ναυμαχία της Ναυπάκτου ημερολόγιο με πολύτιμες αυτοψίες και να σκιτσάρη ακόμα εντυπωσιακές μορφές. Ενα σπασμένο κουπί, είπα στην Βενετία, μπορεί να φιλοτεχνηθή σαν σύμβολο της τόσο αποτρόπαιης, επίγειας εκείνης κόλασης... Πέντε μόνον ώρες αρκέσαν να υποστή πλήρη πανωλεθρία ο Τουρκικός στόλος. Ο Τούρκος ιστορικός Χατζή-Χαλιφάχ έχει γράψει: “Τό πλείστο των Τούρκων μαχητών εφονεύθη, ή αιχμαλωτίσθη, ή επνίγη”. Ο Ζουριέν ντε λα Γκραβιέρ δίνει τους εξής αριθμούς απωλειών: Χ ρ ι σ τ ι α ν ο ί : Γαλέρες 15, νεκροί 7,500, τραυματίες 7,784. Τ ο ύ ρ κ ο ι : Γαλέρες 15 βυθισμένες, 174 αιχμαλωτισμένες, νεκροί 30,000, αιχμάλωτοι 8,000, σκλάβοι απελευθερωθέντες 12,000. Απειρα είναι και συγκινητικώς εντυπωσιακά τα λεπτομερειακά περιστατικά της μακάβριας εκείνης ανθρωποθυσίας. Ολοι οι επιζήσαντες είχαν τόσα να διηγηθούν. Κ' έχoυv διασωθή πολλές μαρτυρίες τους. Είμαι υποχρεωμένος να συντομέψω. Τεράστια στάθηκε η απήχησι της μεγάλης νίκης. Ο σύγχρονος της Βολταίρος την χαρακτήρισεν έτσι: “ποτέ μετά τη Ναυμαχία του Ακτίου, οι θάλασσες της Ελλάδος δεν είχαν δει ούτε στόλο τόσο πολυάριθμο, ούτε ναυμαχία τόσον αξιομνημόνευτη”. Ο Βενετσιάνος ιστορικός Πάολο Παρούτα την ονόμασε “σπάνιο φαινόμενο όλων των αιώνων”. Ο Χάμμερ την αναγνωρίζει ως “την μεγαλύτερη ναυμαχία που συγκροτήθηκε μετα την προ 16 αιώνων στο ίδιο μέρος και αποφάσισε μεταξύ Αύγουστov και Αντώνov περί της κυριαρχίας του κόσμου...” Ο Ναύαρχος Ζουριέν ντε λα Γκραβιέρ γράφει : “Η τύχη του κόσμου τρείς φορές εξαρτήθηκε από την έκβασι μιας τεράστιας ναυτικής συρράξεως. Σαλαμίς - Ακτιον - Ναύπακτος”. Η μεγαλύτερη όμως απόδειξι της παγκόσμιας μέσα στην εποχή του απηχήσεως του κοσμοїστορικού γεγονότος έρχεται από την, Ιαπωνία! Εδώ και λίγα χρόνια ο Ιάπων τεχνοκρίτης κ. Terukazu Akiyama δημοσίευσεν άρθρο για έναν έγχρωμο πίνακα, έφαρμοσμένο σε πολύπτυχο παραβάν, που ζωγραφίστηκε περι τα τέλη του 16ου αιώνος και παριστάνει τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου το όνομα του ζωγράφoυ είναι άγνωστο. Το πολύπτυχο ανήκε πρώτα στην παλιά οικογένεια Okubo και τώρα στην οικογένεια Nagatana Murayama. Το έφερε στην δημοσιότητα το 1956 ο κ. Tei Nishimara. Φυσική είναι η απορία όλων για το πως με τα μέσα της εποχής εκείνης σε λίγο χρόνο μετά την Ναυμαχία η φήμη της έφτασε εως την Απω Ανατολή. Ο κ. Akiyama το εξηγεί: Καθολικοί ιεραπόστολοι, με επι κεφαλής το, Ιησουίτη πατέρα Franz Xaver, είχαν ήδη φτάσει στην, Ιαπωνία το 1546 και ίδρυσαν εκεί μοναστήρια! Σ' ένα από αυτά φοιτούσε, ως φαίνεται, και ο άγνωστος ζωγράφος. Η τέχνη του είναι επηρεασμένη από την Ιταλική, Αναγέννησι και την Ρωμαική Ιστορία. Παριστάνει το Φίλιππο II της Ισπανίας σαν Ρωμαίο Καίσαρα! Και πάλιν είναι φυσικό να δυσπιστήτε. Αλλά ο κ. Akiyama μας πληροφορεί ότι το 1584, δεκατρία χρόνια μετά την Ναυμαχία, τέσσερις Ιάπωνες αποσταλμένοι είχαν μεταβή στο Toledo για να μετάσχουν εκεί στον εορτασμό της Ναυμαχίας της Ναυπάκτου! Και επιλέγει στο άρθρο του: “Πάντως οι ανταύγειες της μεγάλης μάχης σ' αύτο το μακρινής εποχής παραβάν δείχνουν ποια σημασία είχε δώσει η εποχή στο γεγονός” (Γερμανικό Περιοδικό της Ζυρίχης “Du”, του Mαίου 1962). Οι στρατηγικές και πολιτικές συνέπειες της μεγάλης νίκης δεν υπήρξαν ανάλογες. Τούτο ανομολογείται υπό πάντων και θα ήτο κουραστικό για τους ακροατές μου να εκθέσω τα αίτια, οφειλόμενα και στην έλλειψι ευρύτερης πολιτικής προσυμφωνίας και στις σοβούσες αντιζηλίες αλλά και σε δυσχέρειες πραγματικές. Στην εποχή της, όλοι την θαύμασαν μεν σαν εξαίρετο πολεμικό κατόρθωμα “iΙ maggior combattimento epico α memoria d’ uomo” (von Pastor, “Storia dei Papi” πολλοί όμως την χαρακτήρισαν και σαν “ανόητο θρίαμβο”. Ο σύγχρονος της Βολταίρος είχεν αποφανθή: “Τελικά δίνεται η εντύπωσι ότι νικητές της Ναυμαχίας υπήρξαν οι Τούρκοι”. Ο επίσης σύγχρονος της, όμως, Μονταίν, παρατηρεί ότι “Η Ναυμαχία αυτή εγκαινιάζει την αρχή της βαθμιαίας και αναπότρεπτης καταρεύσεως της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας”. Ο Αββάς Μπραντόμ κρίνει ότι “ύπήρξε μέγα όνειδος η μη εκμετάλλευση της νίκης”. Ο επίσκοπος Ντ' Αξ, πρέσβυς τότε της Γαλλίας στην Κωνσταντινούπολι, μολονότι επιδοκιμάζει σαν πράξι συνέσεως την επιφύλαξι των νικητών, προσθέτει: “Kαταντά μάλιστα περίεργον πως δεν απεφάσισαν ούτε αυτήν την γειτονικήν του πεδίου μάχης Ναύπακ |
||
 |
 |
|
| Copyright © 2003 - Apocalypse Historical Research Society | Sitemap | Sponsored by Netymology |